VIÊM TAI GIỮA Ở TRẺ EM VÀO MÙA ĐÔNG – NGUY CƠ GÂY GIẢM THÍNH LỰC VÀ ẢNH HƯỞNG PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ

Viêm tai giữa là một trong những bệnh lý tai mũi họng thường gặp nhất ở trẻ em, đặc biệt trong mùa đông. Theo các nghiên cứu dịch tễ, có tới 60–80% trẻ dưới 3 tuổi từng mắc ít nhất một đợt viêm tai giữa. Bệnh không chỉ gây triệu chứng cấp tính mà còn tiềm ẩn nguy cơ giảm thính lực dẫn truyền, chậm phát triển ngôn ngữ và các biến chứng tai mạn tính nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Cơ chế bệnh sinh và yếu tố thuận lợi vào mùa đông

Tai giữa thông với mũi họng thông qua vòi nhĩ (Eustachian tube). Ở trẻ nhỏ, vòi nhĩ có đặc điểm:

 • Ngắn và hẹp

 • Hướng nằm ngang

 • Chức năng dẫn lưu và cân bằng áp lực chưa hoàn thiện

Khi trẻ bị viêm mũi họng, viêm VA, viêm amidan hoặc nhiễm siêu vi đường hô hấp trên, dịch tiết và vi khuẩn dễ dàng di chuyển lên tai giữa, gây viêm.

Mùa đông làm tăng nguy cơ viêm tai giữa do:

 • Thời tiết lạnh, độ ẩm cao

 • Tăng tỷ lệ nhiễm trùng hô hấp trên

 • Trẻ ít phơi nắng, suy giảm miễn dịch

 • Không khí trong nhà kém lưu thông

Phân loại viêm tai giữa ở trẻ em

Về mặt lâm sàng, viêm tai giữa ở trẻ em được chia thành:

 1. Viêm tai giữa cấp tính

 • Khởi phát đột ngột

 • Triệu chứng: sốt, đau tai, quấy khóc, có thể chảy mủ tai nếu thủng màng nhĩ

 2. Viêm tai giữa ứ dịch (OME)

 • Ít hoặc không có triệu chứng đau

 • Dịch tồn tại trong tai giữa kéo dài trên 3 tháng

 • Là nguyên nhân thường gặp gây giảm thính lực kín đáo

 3. Viêm tai giữa mạn tính

 • Tái phát nhiều lần

 • Có nguy cơ thủng màng nhĩ, xơ nhĩ, tổn thương chuỗi xương con

Ảnh hưởng của viêm tai giữa đến thính lực và sự phát triển của trẻ

Tai giữa bị viêm và ứ dịch làm giảm khả năng dẫn truyền âm thanh, gây giảm thính lực dẫn truyền mức độ nhẹ đến trung bình (20–40 dB).

Ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong giai đoạn hình thành ngôn ngữ (0–3 tuổi), giảm thính lực dù ở mức độ nhẹ nhưng kéo dài có thể dẫn đến:

 • Chậm nói, nói không rõ

 • Giảm khả năng tiếp nhận và xử lý ngôn ngữ

 • Rối loạn hành vi, giảm khả năng tập trung

 • Nhầm lẫn với các rối loạn phát triển khác

Dấu hiệu lâm sàng gợi ý viêm tai giữa

Cha mẹ và nhân viên y tế cần lưu ý các dấu hiệu sau:

 • Trẻ hay kéo tai, dụi tai, lắc đầu

 • Quấy khóc, ngủ kém, đặc biệt về đêm

• Sốt kèm theo viêm mũi họng kéo dài
• Trẻ giảm đáp ứng với âm thanh, tăng âm lượng khi xem TV
• Chậm phát triển ngôn ngữ so với lứa tuổiViêm tai giữa ứ dịch thường diễn tiến âm thầm và dễ bị bỏ sót nếu không được thăm khám tai mũi họng đầy đủ.Chẩn đoán

Chẩn đoán viêm tai giữa dựa trên:
• Khám tai bằng đèn soi tai hoặc nội soi tai
• Nhĩ lượng đồ (tympanometry) đánh giá tình trạng ứ dịch
• Đo thính lực (OAE, ABR, hoặc thính lực đồ tùy lứa tuổi)
• Đánh giá tình trạng mũi họng, VA, amidan đi kèm

Nguyên tắc điều trị  viêm tai giữa cần cá thể hóa theo thể bệnh:
• Viêm tai giữa cấp: điều trị nội khoa theo chỉ định (kháng sinh, kháng viêm, giảm đau)
• Viêm tai giữa ứ dịch kéo dài: theo dõi, điều trị nguyên nhân mũi họng, cân nhắc đặt ống thông khí nếu cần
• Viêm tai giữa mạn tính: điều trị chuyên khoa sâu, phòng biến chứng

Việc tự ý dùng thuốc hoặc điều trị không đủ thời gian có thể làm bệnh dai dẳng và tái phát.

Phòng ngừa viêm tai giữa ở trẻ em vào mùa đông
• Giữ ấm tai – mũi – họng cho trẻ
• Điều trị sớm và triệt để các bệnh viêm đường hô hấp trên
• Vệ sinh mũi đúng cách
• Tăng cường dinh dưỡng và vi chất nâng cao miễn dịch
• Tiêm chủng đầy đủ (cúm, phế cầu)
• Tránh khói thuốc lá và môi trường ô nhiễm